Als de feestdagen niet zo feestelijk voelen

December gaat over lichtjes, borrels, gezelligheid en samen zijn. Reclames laten tafels vol lachende mensen zien, families in matching pyjama’s en stelletjes die elkaar onder de kerstboom aankijken met zo’n blik van: dit is het leven. Maar misschien voelt het bij jou dit jaar heel anders.

Misschien zit je midden in de verwerking van een verbroken relatie. Eerste kerst zonder de ander. Kinderen die een deel van de feestdagen bij je ex zijn. Een lege plek aan tafel die veel dieper snijdt dan je had verwacht. Of je zit nog wél in een relatie, maar het schuurt. Je voelt je alleen naast iemand die er fysiek is, maar emotioneel niet echt aanwezig. Dan kan een maand als december behoorlijk op je afkomen.

Feestdagen werken als een vergrootglas

De feestdagen kunnen behoorlijk confronterend zijn. Ze prikken in alles wat al pijn doet. Wat er al is aan gemis, twijfel, eenzaamheid of spanning, wordt in december zichtbaarder. Omdat je constant wordt geconfronteerd met hoe het “hoort” te zijn.

Je ziet gezinnen in de stad cadeaus kopen terwijl jij puzzelt met een ouderschapsplan. Je scrolt langs foto’s van stelletjes naast de kerstboom, terwijl jij net een ruzie achter de rug hebt waar je nog van natrilt. Er wordt gevraagd: “Met wie ben jij met kerst?” terwijl jij nog niet eens weet wie jij zelf op dat moment bent.

Ons brein is heel goed in vergelijken. Dat is wat je voelt als je tegen de feestdagen opziet. Het is niet alleen de vraag waar je bent met kerst, maar ook: hoe had ik gewild dat het was, en wat zegt dit allemaal over mij. Het plaatje dat je hebt gemaakt, het verhaal dat jij jezelf hebt verteld.

Rouw en relaties stoppen niet voor kerst

Als je in rouw bent om een relatie die voorbij is, heb je geen pauzeknop omdat er toevallig kerstlampjes hangen. Rouw houdt geen rekening met de kalender. Juist de dagen die zogenaamd “bijzonder” zijn, kunnen rauw aanvoelen. Het verlies vergroten.

Ik weet mijn eerste kerst na de breuk nog goed. Eerst had ik er geen zin in. Geen zin in de boom, geen zin in kaarsjes, geen zin in dat hele sfeertje van gezamenlijkheid. Want samen voelde het helemaal niet. Ik voelde me in de steek gelaten. En dat terwijl ik altijd enorm uitkeek naar dit soort dagen. Ik houd van kerst en versieringen.

Wat mij geholpen heeft, was heel bewust kijken naar wat er wél is. En dat bleek meer te zijn dan mijn hoofd me eerst wijsmaakte. De mensen die het meest belangrijk voor me zijn, waren er nog steeds. Mijn leven was er nog. Mijn huis, mijn routines, mijn manier om het gezellig te maken. Eigenlijk was alles er nog, min die ene persoon dan.

Op een gegeven moment heb ik de boom toch gezet en het weer knus en warm gemaakt in huis. Omdat ik merkte dat ik daar zelf rust in vond. Omdat ik het niet van me af wilde laten nemen. Omdat dit bij mij hoorde.

Doe wat goed voelt voor jou

En tegelijk vind ik: het is ook oké als jij dat niet doet. Als het voor jou dit jaar beter voelt om geen boom neer te zetten, niet mee te gaan in de sfeer, dingen over te slaan, dan is dat net zo goed een geldige keuze. Want misschien voelt het voor jou juist alsof niets nog hetzelfde is en worstel je met veel veranderingen.

Als je nog in een moeilijke relatie zit, kan het een ander soort spanning zijn. Je hoopt dat het deze dagen in ieder geval een beetje gezellig blijft. Je loopt op eieren, omdat je bang bent voor een uitbarsting aan tafel. Je houdt jezelf klein om de sfeer maar niet te verpesten. En ergens in je achterhoofd speelt de vraag hoe lang je dit nog volhoudt.

Dat je dit zo voelt, betekent dat er iets is verschoven binnenin jou. Het betekent dat de werkelijkheid van je leven en het plaatje van buiten niet meer op elkaar aansluiten. En dat je je daar bewust van bent. Dat wringt.

Je mag het kleiner maken

Een van de grootste bronnen van stress rond de feestdagen is het idee dat het allemaal aan een bepaald plaatje moet voldoen. Een perfect kerstdiner. Iedereen erbij. Mooie kleren. Cadeaus voor iedereen. Alsof je in twee dagen moet bewijzen dat je leven op orde is.

Maar stel dat je dat plaatje dit jaar niet gaat halen. Dat het simpelweg niet past bij waar je nu bent. Wat als je het kleiner mag maken. Kleiner kan betekenen dat je maar een deel van de dag ergens naartoe gaat, net wat voor jou haalbaar voelt. Dat je ervoor kiest om niet met mensen aan tafel te zitten waar je altijd uitgeput vandaan komt. Dat je een ja verandert in een nee, omdat je merkt dat het teveel is. Dat je verwachtingen bijstelt: dit wordt geen magische december, dit wordt een maand waarin je jezelf zo goed mogelijk door de dagen heen begeleidt.

Dat is zorgen voor jezelf in een periode die veel van je vraagt.

Eerlijke vragen aan jezelf

In plaats van je af te vragen hoe je het iedereen naar de zin maakt, kun je jezelf andere vragen stellen. Bijvoorbeeld: wat heb ik nodig om deze dagen een beetje draaglijk te houden. Met wie voel ik me echt iets veiliger, rustiger of meer mezelf, ook als het niet perfect is. Waar wil ik dit jaar niet meer over mijn grenzen gaan, ook al vinden anderen daar iets van. Welke traditie mag dit jaar een keer anders, of zelfs wegvallen.

Je hoeft niet meteen een heel nieuw leven te bouwen rond kerst. Begin met één keuze die beter past bij hoe jij nu in elkaar zit dan bij het plaatje van vroeger.

Oud en nieuw is geen weerspiegeling van je leven

Rond oud en nieuw hangt vaak een onzichtbare druk om die avond groots en feestelijk te maken. Als jij in tranen op de bank zit terwijl anderen staan te proosten op een dakterras, kun je je snel een mislukkeling voelen. Alsof hoe jij oud en nieuw doorbrengt een afspiegeling is van je leven.

Maar oud en nieuw is een datum, een moment. Je hoeft niet op 31 december klaar te zijn met je rouw, je twijfels of je moeilijke relatie. Je hoeft geen spectaculaire plannen te hebben. Je mag een jaar afsluiten terwijl je nog middenin iets zit. Je mag een nieuw jaar ingaan met losse eindjes.

Misschien is oud en nieuw voor jou dit jaar simpelweg een moment om te merken: oké, ik leef nog. Er zijn dingen die pijn doen, er zijn dingen veranderd, en tegelijk ben ik er nog. En ergens in al dat gedoe is er ook iets in jou dat verder wil, hoe aarzelend ook.

Mild zijn voor jezelf

Zeker als je gewend bent altijd door te zetten, te zorgen voor anderen of jezelf streng toe te spreken, kan mild zijn voelen als slap. Maar mildheid is niet jezelf zielig vinden. Mildheid is jezelf serieus nemen in waar je nu staat.

Je hoeft deze feestdagen niet dankbaar, opgewekt of “sterk” te zijn. Je mag eerlijk zijn. Verdrietig. Verdwaald. Moe. Je mag gewoon niet weten hoe je het moet doen dit jaar. En van daaruit mag je kleine, praktische keuzes maken die het voor jou iets minder zwaar maken.

Dat kan zo eenvoudig zijn als een wandeling inplannen op een moment dat je normaal gesproken blijft zitten malen. Een boek of serie klaarzetten waar je in kunt verdwijnen als alles te veel wordt. Iemand vragen om even te appen of bellen op een lastig moment. Vooraf besluiten dat je naar huis gaat als je merkt dat je overprikkeld raakt, punt.

Je hoeft je proces niet uit te zetten omdat het december is. Je mag jezelf meenemen zoals je nu bent.

Je verhaal is in beweging

Wat jij voelt in deze periode, zegt veel over wat belangrijk voor je is. Over je verlangen naar verbinding, gezien worden, erbij horen. En ook over de plekken waar je misschien al lang over je grenzen gaat of blijft hangen in hoop die je ondertussen uitput.

Als je merkt dat deze feestdagen vooral draaien om overleven, kan dat een signaal zijn om daar in het nieuwe jaar verder op te gaan reflecteren. Op je patronen in relaties, op hoe je met jezelf omgaat, op waar je innerlijk aan toe bent. Dat hoef je niet alleen te doen, maar je mag dat tempo wel zelf bepalen.

Voor nu is genoeg dat je weet: als de feestdagen niet zo feestelijk voelen, is dat geen bewijs dat jouw leven is mislukt. Het betekent dat je mens bent, midden in een verhaal dat nog in beweging is. En ook dat mag er zijn, óók onder de kerstlampjes.