Waarom grenzen aangeven zo moeilijk is in relaties

Grenzen aangeven kun je leren en het begint bij voelen

Grenzen aangeven is iets wat je kunt leren. De juiste woorden kiezen. Je uitspreken zonder meteen in de verdediging te schieten. De één doet dat van nature makkelijker dan de ander. De meeste mensen die ik in mijn werk zie, hebben het nodig om dit bewust te oefenen.

Wat in de praktijk vaak ingewikkelder blijkt, is niet zozeer het kunnen aangeven van grenzen, maar het opmerken ervan terwijl je er middenin zit. Het moment waarop iets in je weerstand voelt. En het jezelf serieus genoeg nemen om dat gevoel niet weg te drukken, maar ernaar te handelen. Ook als dat moed vraagt.

Grenzen zijn signalen, geen losse woorden

Grenzen aangeven is niet alleen een kwestie van woorden of communicatie. Het vraagt dat je in contact blijft met jezelf en opmerkt wat er in je gebeurt. Het zijn signalen. Lichamelijk, emotioneel, soms nauwelijks merkbaar. Een lichte spanning. Een innerlijke aarzeling. Dat onderbuikgevoel dat iets niet klopt, nog voordat je precies kunt benoemen wat het is.

In een situatie kun je ineens heel duidelijk voelen: hier klopt iets niet meer voor mij.

Wanneer contact met je eigen signalen ontbreekt

Wat vaak ontbreekt, is niet de vaardigheid om een grens te communiceren, maar het contact met deze signalen. Ze worden genegeerd, ingeslikt of kleiner gemaakt. Zeker als je de neiging hebt om jezelf weg te cijferen in een relatie. Omdat grenzen aangeven spannend voelt. Omdat je je afvraagt wat de ander daarvan zal vinden. Omdat de relatie rustig houden, erbij blijven horen of afwijzing voorkomen zwaarder kan gaan wegen dan trouw blijven aan wat je zelf ervaart. Of simpelweg omdat je wordt overspoeld door een onbehaaglijk gevoel en niet goed kunt plaatsen waar dat vandaan komt.

Dat gebeurt meestal niet bewust. Het sluipt erin. Je merkt het achteraf. In irritatie die zich opstapelt. In vermoeidheid die niet verdwijnt. In een lichaam dat gespannen blijft, ook als je verstand zegt dat het meevalt. Of in het besef dat je jezelf langzaam kwijtraakt.

Je eigen grens is jouw verantwoordelijkheid

Je eigen grens voelen en aangeven is je eigen verantwoordelijkheid. Niet die van de ander. Dat betekent niet dat de ander maar kan doen wat hij wil, maar wel dat het niet aan iemand anders is om jouw grens aan te voelen, in te schatten of te bewaken.

Als je die verantwoordelijkheid niet of nauwelijks kunt nemen, raak je los van je eigen signalen.

En daarmee ook een stukje verder van jezelf verwijderd.

Grenzen serieus nemen vraagt aanwezigheid

Grenzen serieus nemen vraagt aanwezigheid. Het vraagt dat je jezelf gelooft in wat je ervaart, zonder het meteen te relativeren of weg te redeneren.

Wanneer je daarin bij jezelf blijft, verandert grenzen aangeven van iets wat je moet kunnen in iets wat vanzelfsprekender wordt. Soms verandert er weinig in wat je zegt, maar wel in hoe je erbij blijft. Je hoeft jezelf niet groter te maken. Je hoeft jezelf alleen niet meer te verlaten.

Wat er verandert in relaties als jij bij jezelf blijft

Dat kan spanning geven. Want als jij verandert in hoe je bij jezelf blijft, verschuift de dynamiek.

Dat doet ook een beroep op de ander. Op zijn bereidheid om mee te bewegen, om te luisteren, om jou serieuzer te nemen in wat je voelt en nodig hebt. En dat is niet altijd makkelijk. Zeker niet als de relatie lange tijd draaide op aanpassen, inslikken of het vermijden van spanning.

Niet elke relatie kan daarin mee. Sommige relaties blijken vooral te bestaan zolang jij jezelf kleiner maakt. Zolang jij blijft zorgen, meebewegen of de rust bewaart. Op het moment dat jij dichter bij jezelf blijft, wordt zichtbaar wat de relatie werkelijk kan dragen.

Voor sommige relaties betekent dat groei en verdieping. Voor andere dat de rek eruit raakt.

En precies daar ligt vaak de grootste uitdaging in relaties. Niet in het stellen van grenzen, maar in ze vasthouden. In de vraag of je trouw kunt blijven aan wat voor jou klopt, ook als dat spanning geeft. Ook als dat iets zichtbaar maakt wat je liever niet onder ogen ziet.

Kijk ook eens naar mijn aanbod  Verander je relatiepatroon