Waarom inzicht niet genoeg is als gevoelens niet echt doorvoeld worden

Er zijn genoeg vrouwen die ik spreek die haarfijn kunnen uitleggen waarom ze doen wat ze doen. Ze kennen hun patronen, weten waar bepaald gedrag vandaan komt en hebben daar vaak al veel over nagedacht. Dat inzicht helpt. Het geeft overzicht en taal. Toch helpt dit inzicht hen niet altijd om dicht bij zichzelf te blijven in contact met de ander.

Dat komt omdat weten en voelen twee verschillende processen zijn. Evengoed als ernaar kunnen handelen.

Inzicht en voelen zijn niet hetzelfde

Inzicht speelt zich af in je hoofd. Je kunt begrijpen wat er gebeurt, verbanden leggen en verklaringen geven. Voelen gebeurt in je lichaam. Dat vraagt iets anders dan denken. Het vraagt dat je blijft bij wat er van binnen beweegt, zonder het meteen te willen duiden of oplossen.

Wanneer gevoelens vooral begrepen worden, maar niet echt doorvoeld, blijven ze op de achtergrond aanwezig. Ze zijn niet weg, maar ook niet volledig toegelaten. Verdriet, boosheid of angst krijgen dan een plek in woorden, terwijl het lichaam ze nog niet heeft kunnen verwerken.

Wat er gebeurt als gevoelens niet doorleefd zijn

Gevoelens die niet doorvoeld zijn, blijven invloed uitoefenen in contact. Je kunt rationeel besluiten dat iets verwerkt is, terwijl je lijf bij spanning alsnog reageert.

Bij de verwerking van een relatiebreuk zie je dit vaak terug in een houding van onverschilligheid. Mensen vertellen overtuigend dat het hen niets meer doet. Dat ze er allang overheen zijn. Ze hebben zelfhulpboeken gelezen, cursussen gevolgd, soms zelfs therapie. “Hij raakt me niet meer”, of “zij speelt geen rol meer”, zeggen ze stellig. Het klinkt stevig, maar het is vaak vooral een manier om jezelf te beschermen tegen pijnlijke gevoelens.

Gevoelens die niet voldoende doorvoeld zijn, verdwijnen daarmee niet. Ze blijven sluimeren op de achtergrond tot ze opnieuw worden aangeraakt. Dat gebeurt op momenten waarop oude pijnpunten opspelen, verwachtingen botsen of de ander onverwacht dichtbij komt. In mijn werk wordt dat vaak herkend als triggers.

Op die momenten wordt het lastig om emoties te reguleren. Dat zie ik regelmatig terug in aanhoudende boosheid, venijn of explosieve reacties richting de ex-partner, ook lang nadat een relatie is beëindigd.

Het lijkt dan alsof iemand blijft hangen, terwijl er meestal iets anders speelt. Boosheid wordt een vorm waarin niet-gevoelde pijn zich vastzet. Verdriet, verlies of machteloosheid krijgen geen ruimte, waardoor de emotie zich telkens opnieuw laat zien bij triggers.

Doorvoelen vraagt vertraging en aanwezigheid

Doorvoelen vraagt geen analyse, maar aandacht. Het vraagt dat je spanning, verdriet of onrust opmerkt terwijl het er is.

Dat je niet meteen weggaat in verklaren, relativeren of doorgaan. Dat je het gevoel even laat bestaan, zonder er iets van te hoeven maken. Verdriet voelen is niet fijn. Toch is het precies dat voelen wat voorkomt dat emoties zich vastzetten of telkens opnieuw terugkomen in contact met de ander.

Wat wordt vastgehouden, neem je overal in mee. Het beïnvloedt hoe je reageert, hoe je verbinding ervaart en hoe je naar jezelf en de ander kijkt, vaak zonder dat je je daar bewust van bent.

Waarom bij jezelf blijven in contact hiermee te maken heeft

Bij jezelf blijven in contact lukt niet alleen door te weten wat je patroon is. Het lukt wanneer je ook kunt voelen wat er in jou gebeurt op het moment dat de ander iets raakt. Dat voorkomt dat je reageert vanuit die oude pijn.

Vaak gaat het om subtiele signalen: spanning in je buik, een neiging om jezelf kleiner te maken, de impuls om iets recht te zetten. Door die signalen serieus te nemen ontstaat er meer stevigheid in jezelf.

Van begrijpen naar werkelijk aanwezig zijn

Inzicht en kennis blijven waardevol. Ze geven taal en richting. Je kunt zelfhulpboeken lezen, cursussen volgen of in therapie gaan en steeds beter begrijpen hoe het zit. Tegelijk zie ik in mijn werk geregeld dat er afstand wordt gehouden tot het eigen gevoel. Er wordt over gepraat en over nagedacht, maar het wordt niet echt aangegaan.

Zolang dat gebeurt, verandert er in groei en verwerking weinig. Op de momenten dat het spannend wordt, nemen oude reacties het opnieuw over.

Werkelijk veranderen vraagt iets anders. Het vraagt tijd en rust. De bereidheid om stil te blijven staan bij wat zich aandient, ook wanneer dat ongemakkelijk is. Dat je jezelf serieus neemt in wat je voelt, in plaats van er langsheen te bewegen. Juist daar, in verbinding met jezelf, ontstaat de ruimte om bij jezelf te blijven. Door aanwezig te blijven bij wat er van binnen gebeurt.

Wil je bewuster kijken naar jezelf en je patronen, dan vind je hier mijn online traject Verander je relatiepatroon en de eerste hulpgids.